Film „Botoks” jest dobrym pretekstem do rozmowy nie tyle o medycynie, ile o mechanizmach sprzedaży suplementów, leków bez recepty i produktów reklamowanych jako szybkie rozwiązanie problemów zdrowotnych. Suplementy nie są lekami, nie wymagają takich badań jak leki, a ich reklamy często tworzą u pacjentów złudzenie skuteczności. W efekcie wiele osób wydaje pieniądze na preparaty, których nie potrzebuje, zamiast koncentrować się na realnym leczeniu.

Film „Botoks” bije podobno rekordy oglądalności.

Sam przyczyniłem się do tych statystyk, ponieważ obejrzałem go zachęcony przez wiele osób, które chciały poznać moje zdanie na temat tego, co jest w nim prawdą, a co jedynie filmową fikcją.

Filmy powstają po to, aby zainteresować widzów i odnieść sukces komercyjny.

W „Botoksie” pojawiają się więc wszystkie elementy, które mają przyciągnąć uwagę odbiorcy – seks, pieniądze, kariera oraz bardzo naturalistycznie pokazane sceny porodów, w tym cesarskiego cięcia.

Sprawia to, że znaczna część filmu koncentruje się na ginekologii, a pozostałe wątki schodzą na dalszy plan.

Film „Botoks”, suplementy diety i marketing medyczny

Czy film „Botoks” jest filmem o medycynie?

Moim zdaniem „Botoks” nie jest filmem ani o medycynie, ani o lekarzach. Jeden z jego wątków pokazuje natomiast mechanizmy działania firm farmaceutycznych oraz sprzedaży produktów związanych ze zdrowiem.

Mechanizmy sprzedaży i wpływania na decyzje klientów funkcjonują praktycznie w każdej branży.

Celem każdej firmy jest sprzedaż jak największej liczby swoich produktów.

W filmie pokazano między innymi sprzedaż suplementów diety, choć już na tym etapie można mieć zastrzeżenia do zgodności przedstawionego obrazu z rzeczywistością.

Suplementy zostały pokazane podobnie jak leki na receptę.

W rzeczywistości suplementy nie wymagają recepty, a lekarz nie ma obowiązku ich przepisywania.

Warto również pamiętać, że leków wydawanych na receptę nie wolno reklamować publicznie, ponieważ zabraniają tego obowiązujące przepisy.

Czym różni się suplement od leku?

Suplement diety nie jest lekiem. Nie musi przechodzić takich badań klinicznych jak lek i nie powinien być traktowany jako zamiennik leczenia.

Suplementy wprowadzane są do obrotu na innych zasadach niż leki.

Ich receptury bardzo często powstają na podstawie dostępnych publikacji i doniesień naukowych.

Jeżeli w literaturze pojawia się informacja, że określona substancja może wykazywać konkretne działanie, można stworzyć wokół niej produkt oraz odpowiednią komunikację marketingową.

Nie jest to jednak równoznaczne z udowodnieniem skuteczności w badaniach klinicznych wymaganych dla leków.

Dlaczego reklamy suplementów są tak częste?

Rynek suplementów jest ogromny i bardzo dochodowy.

To sprawia, że producenci stale poszukują nowych sposobów na przekonanie pacjentów, iż ich preparaty są potrzebne.

W efekcie pojawiają się kolejne produkty reklamowane jako rozwiązanie coraz większej liczby problemów zdrowotnych.

Można więc zadać sobie proste pytanie – dlaczego reklamy suplementów i leków bez recepty są w ogóle dozwolone?

Odpowiedź jest bardzo prosta.

Za tym rynkiem stoją ogromne pieniądze trafiające do producentów, mediów, branży reklamowej, aptek oraz wielu innych podmiotów.

Próby ograniczenia reklam suplementów oraz leków bez recepty pojawiały się już wielokrotnie.

Nie przyniosły jednak efektów, ponieważ dla wielu uczestników rynku oznaczałyby utratę znaczących przychodów.

Można więc śmiało powiedzieć, że w imię cudzych zysków robi się z ludzi głupców.

Jak reklama suplementów wpływa na pacjentów?

Reklamy suplementów oraz leków bez recepty są konstruowane w bardzo przemyślany sposób.

Najczęściej trudno zarzucić im wprost nieprawdę.

Ich siła polega jednak na wykorzystywaniu obrazu, emocji oraz sugestii.

Typowy przekaz reklamowy pokazuje osobę zmęczoną, przeziębioną lub cierpiącą z powodu określonej dolegliwości.

Po zastosowaniu reklamowanego preparatu ta sama osoba odzyskuje energię, uśmiecha się i wraca do normalnego funkcjonowania.

Odbiorca sam dopowiada sobie, że produkt musi działać bardzo skutecznie.

Z punktu widzenia prawa taka reklama często pozostaje zgodna z przepisami.

Nawet jeżeli pojawią się zastrzeżenia, ewentualne konsekwencje finansowe bywają niewielkie w porównaniu z osiąganymi zyskami.

Jak odróżnić reklamę suplementu od reklamy leku bez recepty?

Reklamy leków bez recepty można łatwo rozpoznać.

Na ich końcu zawsze pojawia się obowiązkowa formuła ostrzegawcza.

Zawiera ona informację o konieczności zapoznania się z treścią ulotki oraz konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Suplementy diety nie mają obowiązku zamieszczania takiego komunikatu.

To dodatkowo wzmacnia wrażenie, że są produktami prostymi, bezpiecznymi i naturalnymi.

Brak formuły ostrzegawczej nie oznacza jednak, że suplement jest skuteczniejszy lub bardziej potrzebny.

Dlaczego reklama tworzy złudzenie skuteczności?

Im częściej spotykamy się z reklamą konkretnego produktu, tym łatwiej uznajemy go za skuteczny i godny zaufania.

Mechanizm ten działa również w odniesieniu do produktów związanych ze zdrowiem.

Leki wydawane na receptę nie mogą być reklamowane pacjentom.

Suplementy oraz leki bez recepty pojawiają się natomiast w reklamach bardzo często.

Może to prowadzić do błędnego przekonania, że produkty znane z reklam są ważniejsze lub skuteczniejsze od leczenia zaleconego przez lekarza.

Podobny mechanizm można zaobserwować również w medycynie estetycznej.

Jeżeli pacjent wielokrotnie spotyka się z reklamami określonych kosmetyków lub preparatów, może uznać je za skuteczniejsze od metod, których efektywność została potwierdzona naukowo.

Dlaczego apteki chętnie sprzedają suplementy?

Apteki osiągają znacznie większe marże na suplementach diety oraz lekach bez recepty niż na lekach wydawanych na receptę.

W przypadku leków refundowanych lub objętych sztywnymi marżami możliwości zarobku są zdecydowanie mniejsze.

To między innymi dlatego suplementy zajmują dziś tak dużą część oferty wielu aptek.

Przekaz reklamowy może prowadzić do paradoksalnych sytuacji.

Pacjent odnosi wrażenie, że suplementy lub leki bez recepty są ważniejsze od leków zaleconych przez lekarza.

Zdarza się więc, że osoba narzekająca na koszt leków stosowanych w leczeniu poważnych chorób jednocześnie wydaje znacznie większe kwoty na suplementy reklamowane w mediach.

To pokazuje, że za sprawą reklam wiele osób wydaje pieniądze na preparaty, których nie potrzebuje, zamiast koncentrować się na leczeniu naprawdę istotnych problemów zdrowotnych.

Czy rynek suplementów da się łatwo uporządkować?

Największym problemem jest to, że bardzo wiele podmiotów korzysta na funkcjonowaniu obecnego systemu.

Producenci, agencje reklamowe, media, apteki, a także państwo czerpią z niego określone korzyści.

Dopóki preparaty nie powodują istotnych zagrożeń dla zdrowia, trudno oczekiwać radykalnych zmian.

W efekcie pacjent pozostaje przede wszystkim konsumentem.

Co z doustnym kolagenem?

Dobrym przykładem działania marketingu są preparaty zawierające doustny kolagen.

Produkty te często osiągają bardzo wysokie ceny.

Autor zwraca uwagę, że kolagen można w dużym uproszczeniu porównać do żelatyny wykorzystywanej do przygotowania galaretki.

Nie oznacza to automatycznie, że każda reklama kolagenu jest nieprawdziwa.

Pokazuje jednak, jak zwykłą substancję można przedstawić jako wyjątkowy produkt dzięki odpowiedniemu marketingowi.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy suplement diety jest lekiem?

Nie. Suplement diety służy do uzupełniania diety i nie powinien zastępować leczenia.

Czy suplementy muszą przechodzić badania kliniczne?

Nie. Nie obowiązują ich takie same wymagania jak leki.

Czym różni się suplement od leku bez recepty?

Lek OTC jest produktem leczniczym, natomiast suplement diety nie posiada takiego statusu.

Dlaczego suplementy są tak intensywnie reklamowane?

Rynek suplementów jest bardzo dochodowy, dlatego producenci inwestują znaczne środki w działania marketingowe.

Czy reklamy suplementów zawsze mówią nieprawdę?

Niekoniecznie. Bardzo często wykorzystują jednak sugestię, emocje oraz odpowiednio skonstruowany przekaz reklamowy.

Dlaczego leków na receptę nie można reklamować?

Ich stosowanie wymaga decyzji lekarza oraz odpowiedniej kontroli leczenia.

Podsumowanie

Film „Botoks” może być punktem wyjścia do rozmowy o medycynie, jednak znacznie ważniejszym tematem pozostają mechanizmy sprzedaży suplementów oraz leków bez recepty.

Największym problemem nie jest samo istnienie suplementów diety, lecz sposób ich promowania.

Intensywna reklama sprawia, że wielu pacjentów przypisuje tym produktom większe znaczenie niż terapii zaleconej przez lekarza.

W zdrowiu jest to mechanizm szczególnie niebezpieczny, ponieważ marketing zaczyna wpływać na decyzje dotyczące leczenia bardziej niż rzetelna wiedza medyczna.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani farmaceutycznej.